Antykoncepcja
Nowoczesne hormonalne środki antykoncepcyjne oferują coraz wyższą skuteczność ochrony przed nieplanowaną ciążą i są coraz łatwiejsze w stosowaniu. Ich efekt jest odwracalny, to znaczy, że po zaprzestaniu stosowania danych środków antykoncepcyjnych powraca naturalna płodność.
Różne metody - indywidualne potrzeby
Hormonalne środki antykoncepcyjne zawierają substancje, których wpływ jest zbieżny z wpływem steroidowych hormonów płciowych, estrogenów i progesteronu, wytwarzanych przez organizm kobiety. Na świecie (i w Polsce) dostępne są różne rodzaje hormonalnych środków antykoncepcyjnych. Wśród nich znajdują się preparaty doustne (,,pigułka"), systemy domaciczne (IUS), plastry przezskórne, pierścienie dopochwowe, implanty podskórne oraz zastrzyki domięśniowe.
Wszystkie formy antykoncepcji hormonalnej muszą być dopasowane do indywidualnych potrzeb i przepisane przez lekarza. Do ważnych kryteriów wyboru metody należą m.in. wiek kobiety, jej stan zdrowia, obecna sytuacja życiowa, osobiste preferencje, jak również oczekiwania w stosunku do metody antykoncepcji.
Doustne środki antykoncepcyjne
Mówiąc o doustnych środkach antykoncepcyjnych, inaczej o ,,pigułce", mamy zazwyczaj na myśli dwuskładnikową tabletkę antykoncepcyjną zawierającą dwa rodzaje hormonów - estrogen i progestagen. Progestagen powoduje właściwe działanie antykoncepcyjne, podczas gdy estrogen pozwala naśladować regularne cykle menstruacyjne. Pigułka dwuskładnikowa stanowi najpowszechniejszą formę antykoncepcji hormonalnej.
Pigułki dwuskładnikowe - składnik progestagenny
Pigułki dwuskładnikowe mogą zawierać różne rodzaje progestagenów. Niektóre progestageny poza działaniem antykoncepcyjnym posiadają także inne, istotne klinicznie właściwości. Na przykład niektóre mogą blokować receptory aldosteronu (mineralokortykoidów), dzięki czemu przeciwdziałają zatrzymywaniu wody w organizmie i związanym z nim objawom wywoływanym przez estrogen. Inne progestageny mogą blokować receptory dla androgenów, co prowadzi do zmniejszenia nasilenia zmian trądzikowych. Niektóre progestageny dzięki silnemu działaniu hamującemu na błonę śluzową macicy, szczególnie w połączeniu ze słabym efektem estrogenowym, mogą znacząco zmniejszać nasilenie krwawień miesiączkowych.
Pigułki dwuskładnikowe - składnik estrogenny
Na przestrzeni ostatnich 50 lat opracowano wiele nowych progestagenów do zastosowania w doustnych środkach antykoncepcyjnych, podczas gdy składnik zastępujący fizjologiczne estrogeny - etynyloestradiol - pozostawał ten sam. Dziś są już dostępne dwuskładnikowe pigułki antykoncepcyjne dostarczające estradiol – identyczny z produkowanym przez organizm kobiety oraz estetrol - identyczny z produkowanym przez wątrobę płodu w czasie ciąży.
Wewnątrzmaciczna antykoncepcja długoterminowa
Hormonalny system domaciczny (ang. intrauterine system, IUS) składa się z elastycznej plastikowej ramki w kształcie litery T otoczonej cylindrem, położonym na pionowym ramieniu, który nieprzerwanie uwalnia, niewielką ilość hormonu - lewonorgestrelu (LNG). Lekarz umieszcza wkładkę bezpośrednio w macicy, w której może ona pozostawać przez okres od pięciu do ośmiu lat (w zależności od modelu). Obecność wkładki nie jest wyczuwalna. Usunięcie wkładki przez lekarza możliwe jest w czasie rutynowej wizyty ginekologicznej i może być przeprowadzone w dowolnym czasie, przed upływem okresu działania, gdy kobieta planuje zajście w ciążę.
Działania niepożądane i przeciwwskazania
Przede wszystkim rolą lekarza jest kwalifikacja kobiety do antykoncepcji hormonalnej i wykluczenie przeciwwskazań. Nie mogą stosować złożonej antykoncepcji hormonalnej (np. pigułka) te Panie, które chorują bądź mają predyspozycje do zakrzepicy (żylnej i/lub tętniczej), ciężko chorują bądź chorowały na wątrobę (w tym na łagodne i/lub złośliwe nowotwory), chorują lub mogą chorować na nowotwory hormonozależne (np. rak piersi, nowotwory narządów płciowych), u których występuję nierozpoznane krwawienia z dróg rodnych i te, wykazujące nadwrażliwość na składniki leku.
Stosowanie każdego leku może wiązać się z występowaniem działań niepożądanych – antykoncepcja hormonalna nie jest wyjątkiem. W związku ze stosowaniem dwuskładnikowej antykoncepcji opisywano różne działania niepożądane, najczęstsze to: nudności, ból brzucha, zwiększenie masy ciała, ból głowy, obniżenie nastroju, ból piersi, tkliwość piersi. Niezbyt często występują wymioty, biegunka, zatrzymanie płynów, migrena, zmniejszenie libido, powiększenie piersi, wysypka/pokrzywka a rzadko spadek masy, wzrost libido, upławy, wydzielina z piersi, rumień czy zakrzepica. Nie udało się ustalić częstości zaostrzeń obrzęku naczynioruchowego. Potencjalnie najpoważniejszym działaniem niepożądanym jest zakrzepica – w ulotce w opakowaniu szczegółowo opisane są objawy oraz czynniki ryzyka tej choroby.
Lekarz prowadzi też nadzór nad terapią i wyznacza terminy wizyt kontrolnych. Wszelkie niepokojące objawy należy zgłaszać lekarzowi.
Metody te różnią się od innych
Może działać przez lata
Nie ma ryzyka,
że o niej zapomnisz
Jedna z najskuteczniejszych
metod
Antykoncepcja długoterminowa zalicza się do grupy wysoce skutecznych oraz odwracalnych metod antykoncepcyjnych, które działają przez kilka lat. Należą do nich: wewnątrzmaciczne wkładki hormonalne (IUS), wewnątrzmaciczne wkładki miedziane (IUD) oraz implanty.
Antykoncepcja długoterminowa
IUS
(wewnątrzmaciczny system
hormonalny)
System wewnątrzmaciczny jest niewielką wkładką w kształcie litery „T” wyprodukowaną z elastycznego plastiku. W macicy umieszcza ją lekarz.
IUS
(wewnątrzmaciczny system
hormonalny)
Wkładka wewnątrzmaciczna jest niewielkim, plastikowym przedmiotem niekoniecznie w kształcie litery „T”, który zawiera miedziany element (zwykle drucik). W macicy umieszcza ją lekarz.
Implant
Implant antykoncepcyjny to niewielki, elastyczny pręcik wszczepiany przez lekarza pod skórę ramienia pacjentki.
Jak często muszę pamiętać?
Działanie utrzymuje się do 5 lub 8 lat od założenia. Czas stosowania zależy od rodzaju wkładki.
Działanie utrzymuje się do 3-10 lat od założenia. Czas stosowania zależy od rodzaju wkładki.
Działanie utrzymuje się do 3 lat od założenia.
Najczęściej zadawane pytania
PP-KYL-PL-0274-2